Akt 5 listopada, Maria Skłodowska-Curie i Kazimierz Wielki


  • 5 listopada 1916 r.W Warszawie i w Lublinie generał-gubernatorzy ogłosili manifest cesarzy Austrii i Niemiec o utworzeniu Królestwa Polskiego, tzw. Akt 5 listopada. Przedłużająca się wojna spowodowała poszukiwanie przez oba mocarstwa centralne nowych źródeł rekruta potrzebnego na froncie. Potencjał mobilizacyjny okupowanej od 1915 r. Kongresówki oceniano na ok. milion żołnierzy. Ostateczną decyzję podjęto w czasie konferencji w Pszczynie.

Gen. Stanisław Szeptycki i gen. Karl von Kuk przed katedrą w Lublinie po ogłoszeniu aktu 5 listopada 1916 r. Fot. CAW

Gen. Stanisław Szeptycki i gen. Karl von Kuk przed katedrą w Lublinie po ogłoszeniu aktu 5 listopada 1916 r. Fot. CAW

 

  • 5 listopada 1916 r. W Paryżu na Sorbonie Maria Skłodowska-Curie wygłosiła pierwszy wykład z fizyki; była pierwszą kobietą profesorem na tej prestiżowej uczelni oraz dwukrotną laureatką Nagrody Nobla w 1903 i 1911. Wraz z mężem Piotrem odkryła dwa pierwiastki  – polon i rad.

     Maria Skłodowska-Curie. Fot. PAP

Maria Skłodowska-Curie. Fot. PAP

 

  • 5 listopada 1370 r. W Krakowie zmarł król Kazimierz III Wielki. Najmłodszy syn Władysława I Łokietka i Jadwigi Bolesławówny, król Polski w latach 1333–1370, ostatni monarcha z dynastii Piastów na tronie polskim. Rozbudował system obronny państwa oraz wspierał rozwój miast i wsi („Zastał Polskę drewnianą, zostawił murowaną”). W 1364 ufundował Akademię Krakowską. Chociaż był czterokrotnie żonaty, nie pozostawił legalnego następcy. Po śmierci Kazimierza − na mocy wcześniejszych układów − tron polski przypadł jego siostrzeńcowi, Ludwikowi Węgierskiemu.

Kazimierz III Wielki. Źródło: BN Polona

Kazimierz III Wielki. BN Polona

  Przygotowała i opracowała: Iwona Piątek